Weblogs in het basisonderwijs

Ook in het Basisonderwijs is het fenomeen 'weblog' geen onbekende meer. Steeds meer leerkrachten ontdekken de mogelijkheden die een weblog heeft voor hun groep.
Zo'n weblog voor je groep is heel erg leuk. Je kunt er - naast teksten over allerlei zaken en onderwerpen die zich binnen je klas afspelen - ook foto's, plaatjes en tekeningen op plaatsen.
Kortom: je kunt van een weblog een gezellige digitale ontmoetingsplaats maken voor je leerlingen. En het leuke is dat de leerlingen (maar ook hun ouders) kunnen reageren op de geplaatste berichten. En.. iedereen met een toegang tot het internet kan je klassenweblog bekijken. Het leuke hiervan is... iedereen kan lezen wat op deze klassenweblog staat. Ouders, grootouders, ooms en tantes en noem maar op! Zelfs een oma die in het verre Australië woont kan genieten van wat er in de groep of klas van haar kleindochter of kleinzoon gebeurt. En iedereen kan op de geplaatste berichten reageren..! De belangrijkste reden om een weblog te beginnen met je groep is natuurlijk dat het gewoon erg leuk is. Wel moet je van te voren beseffen dat het de nodige inspanning en tijd zal kosten je klassenweblog up-to-date te houden. Vaak 'bloedt' een enthousiast begonnen weblog (langzaam) 'dood', omdat men erachter komt dat het toch wel een hoop tijd kost om zo'n blog actueel te houden en dat is jammer…

Wat is een klassenweblog?
Een klassenweblog of klasblog is een weblog waarop berichten geplaatst worden door een klas/groep: zowel door de leerkracht als de leerlingen. Dit kunnen belevenissen van de groep zijn; de dagelijkse agenda met taken en lessen; foto's, brieven naar ouders; links die bruikbaar zijn bij lessen in de klas of thuis; werkstukken; klassenkrant, enzovoorts.

Waarom een weblog voor je klas?
Heel informatief is in dit verband het weblog 'Weblogs in het (basis)onderwijs'. Een weblog in het basisonderwijs kan op een heleboel manieren gebruikt worden. Bijvoorbeeld: de juf/meester kan een weblog gebruiken om zijn/haar lessen te ondersteunen. Op dit weblog kunnen dan opdrachten staan voor de leerlingen die ze zelfstandig en/of als huiswerk kunnen maken. Het kan een hulpmiddel zijn om te differentiëren (bijvoorbeeld: verrijkingsstof/extra stof voor snelle of hoogbegaafde leerlingen wordt op een weblog geplaatst).
Een klassenweblog kan ook gebruikt worden als communicatiemiddel: kinderen schrijven elke dag een stukje voor de ouders of hebben via hun weblog contact met een groep op een andere school.
Leerlingen kunnen op het klassenweblog schrijven wat ze op school geleerd en gedaan hebben. Hier wordt het klassenweblog als een soort portfolio gebruikt.
Margreet van den Berg schreef ooit eens ergens (ik kon helaas niet meer terugvinden waar ze het geschreven had): "De doelstellingen voor het inzetten van een weblog kunnen heel divers zijn: leerlingen kunnen via een weblog leren informatie te verwerven, verwerken en te presenteren. Ze leren communiceren, maar het weblog kan ook gebruikt worden om het onderwijs adaptiever te maken. En omdat het weblog anderen de mogelijkheid biedt om te reageren, kunnen kinderen ook weer leren van de feedback die ze krijgen."

Andere mogelijkheden van een klassenweblog
* Via het klassenweblog kunnen de leerlingen vragen stellen over het huiswerk aan de leerkracht en/of klasgenootjes.
* Leerlingen die ziek thuis zijn kunnen via het klassenweblog contact houden met hun meester of juf en klasgenootjes.
* In het kader van het taalonderwijs (stellen) kunnen de leerlingen verhaaltjes en/of gedichtjes schrijven op het klassenweblog.
* Er kan een huiswerkagenda op het klassenwebweblog geplaatst worden.
* Er kan door leerlingen een dagboekje bijgehouden worden. Iedere dag een andere leerling (of twee leerlingen).
* Indien je een langdurig zieke leerling in je klas hebt, is een klassenweblog uitermate geschikt om de zieke leerling 'bijles' te geven.
* Een klassenweblog kan gebruikt worden om een werkstuk op te publiceren.
* Er kunnen gegeven spreekbeurten opgezet worden, al dan niet vergezeld van een PowerPointpresentatie (met behulp van bijvoorbeeld Slideshare.net) of zelf gemaakt filmpjes en foto's.

Soorten klassenweblogs
Je kunt verschillende soorten klassenweblogs onderscheiden, afhankelijk van de creativiteit van de leerkracht en zijn/haar leerlingen. Een aantal mogelijkheden:
* Thema-weblog n.a.v. een bepaald thema (bijvoorbeeld de Kinderboekenweek).
* Project-weblog n.a.v. klassenproject of schoolproject. Bijvoorbeeld een project over 'de bakker' of 'beroepen'.
* Werkstuk-weblog. In plaats van op papier maken leerlingen hun werkstukje op een weblog.
* Foto-weblog met leuke foto's van allerlei klassen- en schoolactiviteiten.
* Boekbespreking-weblog. Leerlingen moeten vaak een boekbespreking houden over een boek dat ze gelezen hebben. Ze kunnen die boekbespreking ook op een weblog plaatsen. Anderen kunnen een reactie geven op hun 'recensie'.
* Verhalen- en gedichten-weblog. Naar aanleiding van bijvoorbeeld stelopdrachten uit de taalmethode of zelfbedachte verhaaltjes en versjes/gedichten.
* Klassendagboek/Klassenkrant-weblog. Via het 'klassendagboek/klassenkrant' kan een dagboek bijgehouden worden van het lopende schooljaar. Er wordt verslag gedaan van alle grote en kleine gebeurtenissen in de klas en daar buiten. De redactie bestaat uit een groepje leerlingen. Bijvoorbeeld iedere week of iedere twee weken een andere redactie, zodat alle kinderen een keer aan de beurt komen.
* Nieuws-weblog. Meer een weblog op schoolniveau. De wekelijkse nieuwsbrief van de school op een weblog. Ouders kunnen reageren op de nieuwsonderwerpen.
* Opdrachten-weblog. De leerkracht plaatst een vraag en/of opdracht op de weblog. De leerlingen plaatsten hun antwoord op de vraag/opdracht op de weblog middels 'reacties'. De leerlingen kunnen individueel of in groepjes van twee (samenwerkend leren met ICT) werken. Je zou bijvoorbeeld een webwandeling rond een bepaald onderwerp op een weblog kunnen plaatsen.
* Interview-weblog. Een wisselend groepje leerlingen interviewt bijvoorbeeld de directeur, adjunct-directeur, de leerkrachten, de conciërge, de ICT-er, de logopedist(e), klassenouders, een bestuurslid van de ouderraad of oudervereniging of medezeggenschapsraad, een ......
* 'Speciale-gelegenheden-op-school'-weblog. Op klassenniveau: Musical en afscheid van groep 8, Schoolkamp, Kerstmis - Sinterklaas – Pasen, enz.

Praktijkvoorbeelden kun je vinden via mijn wiki 'Welke soorten klassenweblogs zijn er?'

Weblogs op schoolniveau
Ook op 'schoolniveau' kunnen weblogs gebruikt worden. Voorbeelden hiervan zijn:
* 'Opendag' - Informatieavond.
* Fancyfair.
* Schooljubileum.
* Reünie.
* Schoolkrant.
* Nieuwsbrief.

Je kunt zelfs de hele website van je school op een weblog zetten. Mooie voorbeelden hiervan zijn de websites van de Jacob Daalderschool op Texel, basisschool't Vrieske Honk en OBS de Molenwerf (Tiel). Meer voorbeelden staan op 'Klassenweblogs.yurls.net'.

Wie schrijven op het klassenweblog?
Er zijn drie mogelijkheden:
* De leerkracht
De leerkracht schrijft de logs en plaatst de foto's en afbeeldingen. De kinderen kunnen slechts een reactie schrijven en plaatsen. Ongewenste reacties kunnen door de beheerder via de beheerpagina verwijderd worden. Hij/zij krijgt een e-mail waarin staat dat er een nieuwe reactie geplaatst is.
* De leerlingen
De leerlingen schrijven zelf ook logs en kunnen daar foto's en afbeeldingen in plaatsen. Zij krijgen dan een inlognaam en wachtwoord. Via de beheerpagina kunnen zij dan hun log schrijven. In dit geval is een deel van de beheerpagina afgeschermd, zodat zij geen wijzigingen kunnen aanbrengen in de layout en instellingen van het weblog.
* De leerkracht en de leerlingen
Zowel leerkracht als leerlingen plaatsen berichtjes op de weblog. Als 'hoofdbeheerder' van het weblog kan de leerkracht eventuele ongewenste logs verwijderen. Voor de leerlingen uit groep 7 en 8 moet dit te doen zijn.

Je kunt ook overwegen binnen je klas een 'weblogredactie' samen te stellen tijdens een periode van bijvoorbeeld vier weken de inhoud van het klassenweblog verzorgd. Na die periode komt er weer een nieuwe redactie. Zo komen al de leerlingen een keer aan de beurt. Je kunt iedere nieuwe redactie steeds een andere inlognaam en wachtwoord geven.

Hoe de leerlingen berichtjes moeten maken en foto's en afbeeldingen kunnen uploaden kun je ze leren middels een klassikale instructie. Maak hiervoor bijvoorbeeld een PowerPointpresentatie en vertoon die aan de klas met behulp van een beamer of op een digitaal schoolbord. Je zou ook nog kunnen overwegen om 'Helpkaarten' te maken op A4 formaat. Lamineer ze en de kinderen kunnen er in de klas en thuis mee werken.

Wanneer werken de kinderen op school op het klassenweblog?
De kinderen kunnen bijvoorbeeld tijdens het zelfstandig werken (circuitmodel) met het weblog aan de gang. Ook kan het weblog gebruikt worden om 'extra opdrachten' aan te bieden aan kinderen die het 'reguliere' werk afhebben. Ook na school - dan moeten ze wel met z'n tweeën zijn en moeten de ouders schriftelijk toestemming hebben gegeven - kunnen ze op het weblog werken. Ook kunnen ze via hun eigen pc het weblog bezoeken en reacties plaatsen.

Leermomenten bij het werken aan het klassenweblog

* Het weblog biedt kansen tot schrijven van kleine teksten en is een uitstekende oefening, vooral voor leerlingen die niet zo schrijfvaardig zijn.
* Het gebruik van het weblog biedt een mooi aanknopingspunt om met de kinderen te praten over taal(mis)gebruik op het internet, digitaal pesten en veilig internetten.
* De leerlingen kunnen via het weblog leren informatie te verwerven, te verwerken en te presenteren: ze leren communiceren.
* Via het weblog komen de leerlingen tot actief schrijven. Als je reacties ontvangt op je schrijfwerk, ontstaat er een wisselwerking schrijver en lezer. Gevolg: je gaat er bij een volgende schrijfbeurt nog enthousiaster tegenaan.
* De leerlingen zorgen voor leesbare 'stukjes'. Ze zullen proberen correct te schrijven, want ze beseffen dat hun 'publicaties' gelezen worden en dat anderen hierop kunnen reageren.
* De leerlingen leren een aantal 'computervaardigheden': tekstverwerken, het plakken van een plaatjes/foto bij hun berichtje, enz.
* De leerlingen leren kritisch te kijken naar hun eigen 'schrijfproducten': herlezen en verbeteren van de tekst, correctie van typefouten, stijl, e.d.
* De kinderen vinden het leuk om op het klassenweblog te werken. Ze zien direct resultaat van hun inspanningen. Ze kunnen hun 'product' aan hun ouders, familieleden, vriendjes en vriendinnetjes laten zien. Ze kunnen er ook thuis op de weblog werken. Ze zijn creatief bezig.

De klassenweblog als middel om kinderen schriftelijk te leren reageren
Toen ik enige tijd geleden een stapeltje oude 'Computers op school' (COS) doorbladerde viel mijn oog op het artikel 'Stop de persen' (COS, jaargang 15, nummer 4 - april 2003). Dit artikel - geschreven door John Bronkhorst en Tessa van Zadelhof ging - over 'De digitale krant als leeromgeving...'. Al lezende vertaalde ik dit eigenlijk automatisch naar 'Het klassenweblog als leeromgeving'.

In de inleiding van het bovengenoemd artikel stond het volgende:
"Chatten, mailen, sms-en... kinderen zijn er gek op. Op verschillende manieren en met veel plezier reageren ze op elkaar. En meestal in taal. Een digitale kinderkrant, waarbij je niet alleen teksten leert maken en publiceren, maar ook op andermans teksten interactief reageert, levert nieuwe mogelijkheden op voor taalonderwijs..."

Vervang nu eens 'digitale kinderkrant' door 'klassenweblog' en je hebt weer een nieuwe mogelijkheid voor taalonderwijs...

De lol van een weblog
De lol van een weblog is, dat kinderen direct, online op elkaars "berichten" kunnen reageren. Je schrijft een berichtje op een weblog in de hoop dat het gelezen wordt door anderen en dat die anderen op jouw berichtje reageren. Echter... als je sommige reacties leest, dan schieten de tranen in je ogen... Om te beginnen vinden kinderen het schrijven van een tekst al niet makkelijk, laat staan om er op een goede manier op te reageren.

Voorbeelden van reacties
Op een klassenweblog kun je de volgende reacties tegenkomen op dit berichtje:

"Groep 7 en 8 zijn naar de scheepsjongens van Bontekoe geweest. Eric Borrias heeft het verteld zonder het boek. Het was een soort toneelstukje. Perter Hajo,Padde en Rolf waren de hoofdpersonen. Eric Borrias die heeft alles gespeeld in zijn eentje. Het was hardstikke leuk. Wij geven het toneelstukje een 9+
Groetjes, Jantje en Pietje"

De ondertekening is rijkelijk voorzien van smiley's.

Reacties:

"ik een tien "
"Ik vond het ook leuk. Nou doeiiiiii!!!! (heleboel

De leerlingen stukjes op een klassenweblog laten schrijven biedt dus een mooi uitgangspunt om eens met de kids te praten over hoe je 'inhoudelijk beter kunt reageren' op een berichtje dat door anderen is geplaatst. Meer hierover is te vinden op mijn wiki-pagina 'De klassenweblog als middel om kinderen schriftelijk te leren reageren'.

Een protocol voor de klassenweblog
Voor het gebruik van een klassenweblog moeten een aantal regels en afspraken gemaakt worden. Dit zou je in overleg met je leerlingen kunnen doen. Een stukje 'internetopvoeding'... Deze regels en afspraken dienen er voor dat het geen "zooitje" wordt op de weblog en dienen ook om de privacy van de leerlingen te beschermen. Meer hierover op de eerder genoemde wiki 'Een protocol voor de klassenweblog'

Meesterstuk: 'De Weblog in het Basisonderwijs'
Kim Houtzager en Karin Korevaar - studenten (Pabo) aan de Hogeschool Domstad te Utrecht - presenteerden op 10 juli 2006 hun afrondende scriptie (meesterstuk) 'De Weblog in het basisonderwijs'.

Webquest (Webkwestie) over webloggen
Voor degenen die het leuk vinden om kennis te maken met webloggen in het onderwijs, heeft John Demmers een webquest gemaakt. Je maakt in deze 'webkwestie' kennis met verschillende (onderwijs)weblogs. Wellicht leuk om met een aantal collega's te doen. Je weet dan meteen wat een weblog voor het onderwijs kan betekenen. De Webkwestie is te vinden op Webkwestie.nl/weblog.

Tot slot…
Met een dosis creativiteit, een beetje tijd en een beetje geduld is het voor iedere leerkracht mogelijk een klassenweblog te maken. Als het de eerste keer allemaal niet meteen lukt, niet ontmoedigd raken. Keulen en Aken zijn ook niet op één dag gebouwd.
Op Klassenweblogs.yurls.net vind je een heleboel klassenweblogs die je kunnen inspireren, motiveren en enthousiasmeren om vandaag of morgen ook met een klassenweblog of wellicht een weblog voor je school te starten…

Uitgebreide informatie over het maken van en werken met een klassenweblog vind je op Computersindeklas.wikispaces.com: 'Weblog met je klas'. Gerelateerde artikelen: